Διερεύνηση υπογονιμότητας
Με τον όρο διερεύνηση υπογονιμότητας εννοούμε το σύνολο των διαγνωστικών εξετάσεων που αξιολογούν τη γονιμοποιητική ικανότητα του ζευγαριού. Η ενδελεχής και εξατομικευμένη διερεύνηση δεν συμβάλλει μόνο στην αναγνώριση παθολογιών, αλλά καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και τη στρατηγική που θα ακολουθηθεί στις θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Τι είναι η υπογονιμότητα;
Η υπογονιμότητα ορίζεται ως η αδυναμία σύλληψης έπειτα από 12 μήνες ελεύθερων και τακτικών (2-3 ανά βδομάδα) επαφών.
Υπάρχουν δύο κύριες κατηγορίες υπογονιμότητας. Η πρωτογενής αφορά τις γυναίκες που δεν έχουν κυοφορήσει στο παρελθόν και η δευτερογενής εκείνες που είχαν τουλάχιστον μία εγκυμοσύνη στο παρελθόν. Τα αίτια της υπογονιμότητας είναι ποικίλα. Παθήσεις των σαλπίγγων ή της μήτρας, διαταραχές της ωορηξίας, ορμονικοί παράγοντες καθώς και προβλήματα με το σπέρμα αποτελούν κάποια από αυτά. Παρά τον ενδελεχή έλεγχο, σε μερικές περιπτώσεις δεν είναι δυνατό να εντοπιστεί σαφής αιτία. Σε αυτή την περίπτωση μιλάμε για υπογονιμότητα αγνώστου αιτιολογίας.
Πότε πρέπει να γίνεται διερεύνηση υπογονιμότητας;
Σε νεαρά ζευγάρια, ηλικίας κάτω των 35-37 ετών, η διερεύνηση ξεκινά συνήθως μετά από 12–18 μήνες ανεπιτυχών συστηματικών προσπαθειών. Σε ζευγάρια μεγαλύτερης ηλικίας ή με ιστορικό προβλημάτων υγείας, η διερεύνηση μπορεί να ξεκινήσει ακόμα και στους 6 μήνες ανεπιτυχών τακτικών επαφών.
Πότε πρέπει να γίνεται διερεύνηση υπογονιμότητας;
Η προχωρημένη ηλικία της γυναίκας και δευτερευόντως του άντρα αναμφισβήτητα αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα υπογονιμότητας αλλά δεν αποτελεί τον μοναδικό. Στους κυριότερους παράγοντες υπογονιμότητας περιλαμβάνονται ακόμη:
- Σαλπιγγικοί παράγοντες
- Ινομυώματα μήτρας
- Ενδομητρίωση / Αδενομύωση
- Παθολογίες σπέρματος
- Ορμονικές διαταραχές (Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών)
- Παχυσαρκία
- Κάπνισμα
- Αυτοάνοσα νοσήματα
Ποιες εξετάσεις συμπεριλαμβάνονται στη διερεύνηση υπογονιμότητας στη γυναίκα;
Ο έλεγχος της υπογονιμότητας ξεκινά με τη λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού της γυναίκας και την πραγματοποίηση ενός πλήρους γυναικολογικού ελέγχου με υπέρηχο έσω γεννητικών οργάνων. Εκτιμάται το γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα και πιο συγκεκριμένα η ανατομίας της μήτρας, η ενδομήτρια κοιλότητα, οι ωοθήκες, καθώς και η ανατομία της λεκάνης.
Στη συνέχεια πραγματοποιούνται αιματολογικές εξετάσεις. Αυτές περιλαμβάνουν γενικές εξετάσεις αίματος, πλήρεις ορμονικές εξετάσεις με παράλληλη αξιολόγηση των ωοθηκικών αποθεμάτων. Ανάλογα με το ιστορικό (π.χ. αυτοάνοσα νοσήματα, καρδιαγγειακά προβλήματα, αποβολές κτλ.) μπορεί να υπάρξει ανάγκη για περαιτέρω εξειδικευμένες αιματολογικές εξετάσεις (π.χ. εξετάσεις αντισωμάτων, έλεγχος θρομβοφιλίας, γενετικές εξετάσεις κ.α.)
Η υστεροσαλπιγγογραφία αποτελεί μία ακόμη καθοριστική διαγνωστική εξέταση, προκειμένου να ελεγχθεί η βατότητα των σαλπίγγων αλλά και η μορφολογία της ενδομητρικής κοιλότητας. Μία σύγχρονη παραλλαγή της εξέτασης, η υπερηχο-σαλπιγγογραφία (HyCoSy), επιτρέπει τη μελέτη των σαλπίγγων με τη χρήση υπερήχων, χωρίς έκθεση σε ακτινοβολία και με σημαντικά μειωμένη ενόχληση για την ασθενή.
Ανάλογα με τα ευρήματα των παραπάνω εξετάσεων υπάρχει περίπτωση να προκύψει ανάγκη για περαιτέρω διαγνωστικά βήματα. Για παράδειγμα η υποψία πολύποδα ενδομητρίου στον υπέρηχο μπορεί να θέσει την ένδειξη για πραγματοποίηση διαγνωστικής υστεροσκόπησης, ενώ η ύπαρξη πολύ έντονου πόνου στην περίοδο μπορεί να επιβάλει την πραγματοποίηση διαγνωστικής λαπαροσκόπησης για τη διάγνωση και θεραπεία πιθανής ενδομητρίωσης.
Ποιες εξετάσεις συμπεριλαμβάνονται στη διερεύνηση υπογονιμότητας στον άνδρα;
Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ο ανδρικός παράγοντας συμμετέχει συνολικά σε περίπου 50% των περιπτώσεων υπογονιμότητας. Συνεπώς ο έλεγχος του συντρόφου αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της διερεύνησης υπογονιμότητας.
Στο πλαίσιο αυτό το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί μία εξαιρετικά σημαντική εξέταση στον άντρα, με την οποία μελετάμε ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά του σπέρματος. Στην εξέταση αυτή, ελέγχεται ο αριθμός, η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων καθώς και γενικά χαρακτηριστικά όπως το ιξώδες, το ph και η ρευστοποίηση. Ανάλογα με τα αρχικά ευρήματα μπορεί να ζητηθούν επιπλέον εξειδικευμένες εξετάσεις όπως καλλιέργεια σπέρματος, δείκτης κατάτμησης σπέρματος (DFI), οξειδωτικό στρες σπέρματος.
Η εκτίμηση του συντρόφου από ουρολόγο αποτελεί επίσης ένα σημαντικό βήμα, το οποίο αρκετά συχνά αποκαλύπτει επιβαρυντικούς για τη γονιμότητα παράγοντες. Η κλινική εξέταση, ο υπερηχογραφικός και ορμονικός έλεγχος ενδέχεται να αναδείξουν παθολογίες, η αντιμετώπιση των οποίων μπορεί να συνδράμει καθοριστικά στην προσπάθεια επίτευξης εγκυμοσύνης.
Διερεύνηση υπογονιμότητας – Συμπέρασμα
Η διερεύνηση της υπογονιμότητας αποτελεί μία εξατομικευμένη διαγνωστική διαδικασία, η οποία επιτρέπει την ανάδειξη των αιτίων και την επιλογή της ιδανικής θεραπευτικής προσέγγισης. Η πληρότητα του ελέγχου αυτού αποτρέπει άσκοπες παρεμβάσεις και καθυστερήσεις και συμβάλει στην κατάρτιση ενός εξατομικευμένου πλάνου υποβοήθησης που μεγιστοποιεί τις πιθανότητες επίτευξης εγκυμοσύνης.
της Γερμανικής Εταιρείας Μαιευτικής και Γυναικολογίας
