Κύστες ωοθηκών: τι είναι και πόσο συχνές είναι
Οι κύστες ωοθηκών είναι ένα πολύ συχνό γυναικολογικό εύρημα. Πρόκειται για μικρούς ή μεγαλύτερους σάκους που περιέχουν συνήθως υγρό και αναπτύσσονται μέσα ή πάνω στην ωοθήκη.
Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι καλοήθεις και δεν προκαλούν σοβαρό πρόβλημα. Πολλές κύστες υποχωρούν από μόνες τους μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες, χωρίς να χρειαστεί κάποια ειδική θεραπεία. Ωστόσο, ορισμένες κύστες μπορεί να επιμένουν, να μεγαλώσουν ή να προκαλέσουν συμπτώματα, οπότε χρειάζονται γυναικολογική αξιολόγηση.
Πώς δημιουργούνται οι κύστες ωοθηκών
Οι πιο συχνές κύστες σχετίζονται με τη φυσιολογική λειτουργία των ωοθηκών και τον εμμηνορρυσιακό κύκλο. Μπορεί να εμφανιστούν όταν ένα ωοθυλάκιο δεν απελευθερώσει το ωάριο ή όταν ο σχηματισμός που δημιουργείται μετά την ωορρηξία δεν απορροφηθεί όπως αναμένεται.
Υπάρχουν όμως και κύστες που δεν σχετίζονται άμεσα με την ωορρηξία. Τέτοιες είναι, για παράδειγμα, οι ενδομητριωσικές κύστες, οι δερμοειδείς κύστες και τα κυσταδενώματα. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ένα κυστικό μόρφωμα μπορεί να χρειάζεται πιο προσεκτική διερεύνηση για να αποκλειστεί σοβαρότερη παθολογία.
Βασικοί τύποι κύστεων ωοθηκών
Οι κύστες ωοθηκών χωρίζονται γενικά σε λειτουργικές και μη λειτουργικές.
Οι λειτουργικές κύστες είναι οι πιο συχνές και συνήθως σχετίζονται με τον κύκλο της γυναίκας. Τις περισσότερες φορές είναι ακίνδυνες και υποχωρούν αυτόματα, χωρίς θεραπεία.
Οι μη λειτουργικές κύστες δεν δημιουργούνται λόγω της φυσιολογικής ωορρηξίας. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν οι δερμοειδείς κύστες, τα ενδομητριώματα και τα κυσταδενώματα. Συνήθως είναι καλοήθεις, αλλά μπορεί να χρειαστούν παρακολούθηση ή αφαίρεση, ανάλογα με το μέγεθος, την εικόνα τους στον υπέρηχο και τα συμπτώματα που προκαλούν.
Συμπτώματα κύστης στην ωοθήκη
Πολλές κύστες ωοθηκών δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και εντοπίζονται τυχαία σε γυναικολογικό υπερηχογράφημα.
Όταν υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν πόνο χαμηλά στην κοιλιά ή στη λεκάνη, αίσθημα βάρους ή φουσκώματος, πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή, συχνοουρία, αλλαγές στην περίοδο, δυσκολία στην αφόδευση ή ναυτία.
Η ένταση των συμπτωμάτων εξαρτάται από το μέγεθος, το είδος και τη θέση της κύστης. Μια μικρή κύστη μπορεί να μην ενοχλεί καθόλου, ενώ μια μεγαλύτερη μπορεί να πιέζει γειτονικά όργανα και να προκαλεί ενόχληση.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμησην
Αν μια κύστη σπάσει ή προκαλέσει συστροφή της ωοθήκης, μπορεί να εμφανιστεί έντονος και ξαφνικός πόνος. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχουν ναυτία, εμετός, αδυναμία, ζάλη ή τάση λιποθυμίας.
Η συστροφή της ωοθήκης αποτελεί επείγουσα κατάσταση, γιατί μπορεί να επηρεάσει την αιμάτωση της ωοθήκης και χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση. Για τον λόγο αυτό, ξαφνικός έντονος πυελικός πόνος δεν πρέπει να αγνοείται.
Διάγνωση κύστεων ωοθηκών
Η βασική εξέταση για τη διάγνωση μιας κύστης στην ωοθήκη είναι το γυναικολογικό υπερηχογράφημα, συνήθως διακολπικό. Με τον υπέρηχο ο γιατρός μπορεί να εκτιμήσει το μέγεθος, τη μορφή και τα χαρακτηριστικά της κύστης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν πρόσθετες εξετάσεις, όπως αιματολογικός έλεγχος ή μαγνητική τομογραφία, ειδικά όταν η κύστη έχει πιο σύνθετη εικόνα ή όταν χρειάζεται να αποκλειστεί άλλη παθολογία. Ο βασικός στόχος της αξιολόγησης είναι να ξεχωρίσουν οι απλές, καλοήθεις κύστες από ευρήματα που απαιτούν πιο στενή παρακολούθηση ή θεραπεία.
Θεραπεία κύστεων ωοθηκών
Η θεραπεία εξαρτάται από το είδος της κύστης, το μέγεθός της, τα συμπτώματα, την ηλικία της γυναίκας και τα υπερηχογραφικά ευρήματα.
Οι απλές λειτουργικές κύστες συχνά παρακολουθούνται με επανέλεγχο, καθώς πολλές υποχωρούν μόνες τους. Αν υπάρχουν ήπια συμπτώματα, μπορεί να προταθεί ανακούφιση του πόνου και αποφυγή έντονης σωματικής επιβάρυνσης μέχρι τον επανέλεγχο.
Χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να χρειαστεί όταν η κύστη είναι μεγάλη, επιμένει, μεγαλώνει, προκαλεί έντονα συμπτώματα ή έχει χαρακτηριστικά που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση. Η επέμβαση γίνεται συχνά λαπαροσκοπικά, με στόχο την αφαίρεση της κύστης και τη διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερου υγιούς ωοθηκικού ιστού.
Λαπαροσκόπηση για κύστη ωοθήκης
Η λαπαροσκόπηση είναι η πιο συχνή ελάχιστα επεμβατική μέθοδος για την αφαίρεση κύστεων που χρειάζονται χειρουργική θεραπεία. Πραγματοποιείται μέσω μικρών τομών και με τη βοήθεια κάμερας, επιτρέποντας στον γιατρό να αφαιρέσει την κύστη με ακρίβεια.
Σε σύγκριση με την ανοιχτή επέμβαση, η λαπαροσκόπηση συνδέεται συνήθως με μικρότερη επιβάρυνση, λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, ταχύτερη κινητοποίηση και καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου γίνεται πάντα με βάση τα ευρήματα και την ασφάλεια της ασθενούς.
Συμπέρασμα
Οι κύστες ωοθηκών είναι συχνές και στις περισσότερες περιπτώσεις καλοήθεις. Παρόλα αυτά, χρειάζονται σωστή αξιολόγηση, ειδικά όταν προκαλούν πόνο, επιμένουν, μεγαλώνουν ή έχουν σύνθετη εικόνα στον υπέρηχο.
Ο γυναικολογικός έλεγχος και το διακολπικό υπερηχογράφημα βοηθούν στον σωστό διαχωρισμό των κύστεων που απλώς παρακολουθούνται από εκείνες που χρειάζονται θεραπευτική παρέμβαση.
Συχνές Ερωτήσεις
της Γερμανικής Εταιρείας Μαιευτικής και Γυναικολογίας
